زائرین
حسین علیه السلام و مهدی (عج)



 

  نسخه چاپی


زیارت در قرآن و روایات



مفهوم زیارت در قرآن، روایات و در سیره معصومین(ع)
 

***زیارت در قرآن
قرآن كریم به پیامبر فرمان می‌دهد كه هیچ‌گاه بر جنازه‌ منافق نماز نگذارد و نباید بر كنار قبر او بایستد آنجا كه می‌فرماید:
«وُ لا تُصَلِّ عُلی اَحُدٍ مِنْهْمً ماتَ اَبُداً وُ لا تَقُمً عُلی قَبًرِهِ إِنَّهْمً كَفَرُوا بِاللَّهِ وُ رُسْولِهِ وُ ماتُوا وُ هْمً فاسِقُونُ» توبه/84
«برای كسی از آنان (منافقان) اگر بمیرد، هیچ‌گاه نماز نگزار و بر قبر آنان (برای طلب مغفرت) نایست، آنان به خدا و پیامبرش كفر ورزیدند و در حالی كه فاسق و بدكارند، مرده‌اند.»
در این آیه، برای هدم شخصیت منافق، و دادن گوشمال به اعضای این حزب، به پیامبر خدا فرمان می‌دهد:
1ـ بر جنازه‌ احدی از آنان نماز مگزار.
2ـ بر قبر آنان نایست. این حقیقت را با جمله‌ی «ولا تقم علی قبره» ادا كرده است.
از این كه می‌فرماید: درباره‌ی منافق این دو كار را انجام نده، مفهومش آن است كه این كار درباره‌ی غیر منافق خوب و شایسته است.
اكنون باید ببینیم مقصود از «وَ لا تَقُمْ عَلی قَبْرِهِ» چیست؟ آیا مقصود تنها قیام به هنگام دفن است كه درباره‌ی منافق جایز نیست و درباره‌ی مؤمن لازم و شایسته است؟ یا مقصود اعم از زمان دفن و دیگر مواقع است؟

برخی از مفسرّان آیه را ناظر به زمان دفن دانسته‌اند ولی گروهی دیگر؛ مانند بیضاوی و غیره، با دید وسیع نگریسته و آیه را چنین تفسیر می‌كنند: «وَ لا تَقُمْ عَلی قَبْرِهِ لِلدَّفْنِ أوْلِزِیارَةٍ.»تفسیر بیضاوی، ج3، ص77

دقت در مفاد آیه می‌رساند كه مقصود یك معنای وسیع است؛ اعم از توقف هنگام دفن یا وقوف پس از آن.
زیرا دو جمله، مجموعِ مضمون آیه را تشكیل می‌دهد و آنها عبارتند از:

الف) «وُ لا تُصَلِّ عُلی أحُدٍ مِنْهْمً ماتَ أبُداً»
لفظ «أَحَدٍ» به حكم این كه در سیاق نهی واقع شده، مفید استغراق افراد است و لفظ «أبداً» مفید استغراق زمانی است و معنای جمله چنین است: «برای هیچ كس از منافقان و در هیچ زمان نماز مگزار.»

با توجه به این دو لفظ، می‌توان به روشنی به دست آورد كه مقصود از جمله، خصوصِ نماز بر میت نیست؛ زیرا نماز بر میت فقط یك بار قبل از دفن انجام می‌گیرد و دیگر قابل تكرار نیست، پس اگر مقصود خصوص نماز میت بود، نیازی به آوردن لفظ «أبداً» نبود و تصور این كه این لفظ به منظور افاده‌ی «استغراق افرادی» است، كاملاً بی‌مورد است؛ زیرا جمله‌ی «لا تُصَلِّ عُلی أحُدٍ» مفید چنین شمول و استحباب است، دیگر لزومی ندارد كه بار دیگر به بیان آن بپردازد.

گذشته از این، لفظ «ابدا» در لغت عربی برای استغراق «زمانی» است نه «افرادی»؛ مانند: «و لا أنً تَنْكِحْوا أزْواجُهْ مِنً بُعًدِهِ أبُداً» احزاب/53.
بنابراین مفاد جمله‌ی نخست این است كه: «هیچ‌گاه برای احدی از منافقان طلب رحمت و مغفرت مكن، خواه با گزاردن نماز و خواه به غیر آن.»

ب) : «لا تَقُمً عُلی قَبًرِهِ»
مفهوم این جمله، به حكم عطف بر جمله‌ی پیشین، چنین است: «وُ لا تَقُمً عُلی قَبًرِ أحُدٍ مِنْهْمً أبُداً» زیرا قیودی كه در معطوف علیه وجود دارد بر معطوف نیز وارد می‌شود.

در این صورت نمی‌توان گفت: مقصود از «قیام» همان قیام هنگام دفن است؛ زیرا فرض این است كه قیام موقع دفن، درباره‌ی هر فردی قابل تكرار نیست، و لفظ «ابداً» كه در این جمله نیز در تقدیر است، حاكی است كه این عمل قابل تكرار می‌باشد و تصور این كه این لفظ برای استغراق افراد است، پاسخ آن در جمله قبل گفته شد؛ زیرا با وجود «أحدٍ» نیازی به افاده مجدد آن نیست.

با توجه به این دو مطلب در الفاظ: «لا تصل» و «لا تقم» می‌توان گفت: خداوند پیامبر را از هر نوع «طلب رحمت» بر منافق، خواه از طریق نماز بر مرده‌ی او و یا مطلق دعا و از هر نوع «وقوف بر قبر» او، خواه هنگام دفن یا پس از آن، نهی كرده است، و مفهوم آن است كه این دو عمل: طلب رحمت و قیام و وقوف بر قبر مؤمن در تمام اوقات، جایز و شایسته است و یكی از آن اوقات، وقوف بر زیارت و خواندن قرآن بر مؤمن است، كه سالها است به خاك سپرده شده است.


***زیارت در سیره‌ معصومین(ع)
پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ و معصومین ـ علیهم السّلام ـ طبق نص قرآن (احزاب 21) و روایات، اسوه و الگوی ما در زندگی هستند و خداوند دستور داده تا در زندگی خود به ایشان اقتدا كنیم یكی از توصیه‌هایی كه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و اهل‌بیت ـ علیهم السّلام ـ روی آن تأكید كرده‌اند زیارت قبور مطهر ایشان است. اما اهل‌بیت ـ علیهم السّلام ـ برای ترویج این سنت حسنه تنها به حرف اكتفا نكرده بلكه خود در وهله‌ اول بدان عمل نموده‌اند. اینك شواهدی را از روایات كه دلیل بر اهتمام عملی پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ و ائمه‌ی اطهار ـ علیهم السّلام ـ بر زیارت است را ذكر می‌كنیم:

1ـ در حدیثی كه از عایشه نقل شده استفاده می‌شود هر موقع آخر شب فرا می‌رسید، پیامبر به سوی بقیع می‌رفت و می‌گفت: «السلام علیكم دار قوم مؤمنین و اتاكم ماتوعدون، غدا مؤجّلون و انا ان شاء الله بكم لاحقون اللهم اغفر لاهل بقیع الغرقد»[1]

از حدیث دیگری استفاده می‌شود كه پیامبر گرامی ـ صلّی الله علیه و آله ـ به طور دسته جمعی به زیارت قبور می‌شتافت و به آنان تعلیم می‌كرد كه اهل قبور را چگونه زیارت كنند.

«كان رسول الله یعلّمهم اذا خرجوا الی المقابِرِ فكان قائلهم یقول: السّلام علی اهل الدیّار (یا) السّلام علیكم اهل الدیّار من المؤمنین و المسلمین و إنا إن شاء الله لاحِقُونَ إسئل الله لنا و لكم العافیه...» [2]

«زارَ النَّبِیُّ قَبْرَ أمَّهِ فَبَكی وَ اَبْكی مَنْ حَوْلَهُ... إسْتَأذَنْتُ رَبِّی فی اَنْ ازُورَ قَبْرَها فَاَذِنَ لِی فَزُورُوا الْقُبُورَ فَإنَّها تُذَكِّرُكُمُ الْمَوْتَ.» [3] پیامبر قبر مادر خود را زیارت كرد و در كنار قبر او گریست و كسانی را كه دور او بودند گریاند، و فرمود: از خدایم اجازه گرفته‌ام كه قبر مادرم را زیارت كنم شما نیز قبرها را زیارت كنید زیرا زیارت آنها مایه یادآوری خدا است.

3ـ عایشه می‌گفت كه رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ زیارت قبور را آزاد اعلام كرد.
«اِنَّ رَسُولَ الهِ رَخَّصَ فِی زِیارَةِ الْقُبُورِ»[4] پیامبر خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ ، زیارت قبور را اجازه داد.

4ـ عایشه می‌گوید: پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ كیفیت زیارت قبور را برای من تعلیم كرد. اینك متن حدیث:

«فَاَمَرَنی رَبِّی آتِی الْبَقیعَ فَاَسْتَغْفِرَ لَهُمْ قُلْتُ كَیْفَ اَقُولُ: یا رَسُولَ اللهِ قالَ قُولِی: اَلسَّلامُ عَلی اَهْلِ الدِّیارِ مِنَ الْمُؤْمِنینَ وَ‌الْمُسْلِمینَ یَرْحَمُ اللهُ الْمُسْتَقْدِمِینَ مِنّا وَ الْمُسْتَأخِرینَ وَ إنّا إنْ شاءَ اللهُ بِكُمْ لاحِقُونَ»[5]

پروردگارم دستور داد كه به بقیع بیایم و بر آنها طلب آمرزش كنم، (عایشه) می‌گوید: گفتم من چگونه بگویم گفت: ‌بگو سلام بر اهل این دیار از مؤمنان و مسلمانان، خدا گذشتگان از ما و عقب ماندگان از ما را رحمت كند، ما به شما به همین زودی ملحق می‌شویم.

5ـ در احادیث دیگر وارد شده است كه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ با چه جمله‌هایی به زیارت قبور می‌پرداخت اینك كلماتی كه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ با آنها قبور را زیارت می‌كرد:
«اَلسَّلامُ عَلَیْكُمْ دارَ قَوْمٍ مُؤْمِنینَ وَ إنّا وَ اِیّاكُمْ مُتَواعِدونَ غَداً وَ مُواكِلُونَ وَ اِنّا اِنْ شاءَ اللهُ بِكُمْ لاحِقُونَ اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لاَهْلِ بَقیِع الْغَرْقَدِ.»[6]

در حدیث دیگر متن زیارت بگونه دیگر‌ی نقل گردیده است؛
«اَلسَّلامُ عَلَیْكُمْ اَهْلَ الدِّیارِ مِنَ المُؤْمِنینَ وَ الْمُسْلِمینَ وَ إنّا اِنْ شاء اللهُ بِكُمْ لاحِقُونَ اَنْتُمْ لَنا فَرَطٌ وَ نَحْنُ لَكُمْ تَبَعٌ اَسْئَلُ اللهَ الْعافِیَةَ لَنا وَلَكُمْ.»[7]

در حدیث سوم بگونه‌ی دیگر نیز نقل شده است:
«اَلسَّلامُ عَلَیْكُمْ دارَ قَوْمٍ مُؤْمِنینَ وَ اِنّا اِنْ شاءَ اللهُ بِكُمْ لاحِقُونَ.»[8]

از حدیث عایشه استفاده می‌شود هر موقع آخر شب فرا می‌رسید، پیامبر-صل الله علیه و آله و سلم- به سوی بقیع می‌رفت و می‌گفت: «اَلسَّلامُ عَلَیْكُمْ دارَ قَوْمٍ مُؤْمِنینَ وَ اَتاكُمْ ما تُوعَدونَ، غَداً مُؤَجَّلونَ وَ اِنّا اِنْ شاءَ اللهُ بِكُمْ لاحِقُونَ اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لاَهْلِ بَقیِع الْغَرْقَدِ.» [9]

از حدیث دیگری استفاده می شود كه پیامبر گرامی ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ به طور دسته جمعی به زیارت قبور می‌شتافت و به آنان تعلیم می‌كرد كه اهل قبور را چگونه زیارت كنند.

«كانَ رَسُولُ اللهِ یُعَلِّمُهُمْ اِذا خَرَجُوا اِلَی الْمَقابِرِ فَكانَ قائلُهُمْ یَقُولُ: اَلسَّلامُ عَلَی اَهْلِ الدِّیارِ (یا) اَلسَّلامُ عَلَیْكُمْ اَهْلَ الدِّیارِ مِنَ المُؤْمِنینَ وَ الْمُسْلِمینَ وَ إنّا إِنْ شاءَ اللهُ لاحِقُونَ أَسْئلُ اللهَ لَنا وَ لَكُمْ الْعافیَةَ...»

6ـ حضرت فاطمه (سلام الّله غلیها) دخت پیامبر گرامی ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ در هر جمعه به زیارت قبر عموی خود «حمزه» می‌رفت و در كنار قبر او نماز می‌گزارد و گریه می‌كرد.[10]

امیرالمؤنین علی بن ابی طالب- علیه السّلام- هنگام زیارت قبور در كوفه فرمود:
«السلام علیكم یا أهل الدَّیار من المؤمنین و المُسلِمین. أنتم لَنا سَلفٌ فارِط، و نحنُ لكم تبعٌ عمّا قلیلٍ لاحِق. اللهمَّ اغْفرلَنا و لهم و تَجاوَزْ عَنّا و عنُهم. طوبی لمن أرادالمعادَ و عمل الحسنات و قَنعَ بالكفات،[11] و رضیَ عَن اللهِ عزّوجل».[12]

ترجمه: درود بر شما ای مؤمنان و مسلمانان اهل این خانه‌ها. شما نسبت به ما جلو افتاده‌اید، و ما پیروی هستیم كه بزودی به شما می‌رسیم.

خدایا! ما و آنان را بیامرز و از خطاهای ما و ایشان درگذر، خوشا حال كسی كه سرای بازگشت را بخواهد و كارهای نیك كند و به روزگذاری كه او را بی‌نیاز گرداند خرسند شود و از (عطای) خدای عزّوجّل راضی گردد.

8. عن بن فضّال قال: رایت ابا الحسن-علیه السلام- و هو یرید ان یودّع للخروج الی العمرة فأتی القبر من موضع رأس رسول الله(ص) بعد المغرب فسلم علی النبیّ(ص) و لزق بالقبر ثم اتی المنبر.[13]...

ترجمه: ابن فضّال می‌گوید: ابا الحسن- علیه السلام- را دیدم كه برای رفتن به عمره می‌خواهد وداع كند. پس بعد از غروب از جانب سر پیامبر- صل الله علیه و آله و سلم- بسوی قبر آمد و بر پیامبر- صل الله علیه و آله و سلم- سلام كرد و به قبر چسبید سپس به طرف منبر آمدو...

9. عن ابی الحسن موسی- علیه السلام- عن ابیه عن جدّه قال: كان علیّ بن الحسین صلوات الله علیهما یقف علی قبر النبیّ(ص) فیسلم علیه و یشهد له بالبلاغ و یدعو بما حضره ثم یسند ظهره الی المروة الخضراء الدقیقة العرض ممایلی القبر و یلتزق بالقبر و... فیقول: اللهم....
ترجمه: امام كاظم- علیه السلام- از امام صادق- علیه السلام- و از جدش نقل می‌كند كه فرمود: امام سجاد- علیه السلام- كنار قبر پیامبر- صل الله علیه و آله و سلم- توقف می‌كرد و بر پیامبر- صل الله علیه و آله و سلم- سلام می‌داد و به رسالت او شهادت می‌داد و بعد آنچه را می‌خواست دعا می‌كرد سپس به سنگی كه سطحش صاف و روبروی قبر بود تكیه می‌داد و به قبر می‌چسبید. و می‌فرمود: خدایا...[14]

10. عن صفوان الجّمال قال: لمّا وافیت مع جعفر بن محمد الصادق- علیه السلام- الكوفة نرید ابا جعفر المنصور قال لی: یا صفوان انخ الراحلة فهذا قبر جدّی امیرالمؤمنین- علیه السلام- فأنختها، ثم نزل فاغتسل و غیّر ثوبه و نحفّی، و قال لی، افعل كما افعل....

ترجمه: صفوان می‌گوید: وقتی كه همراه جعفر بن محمد- علیه السلام- به كوفه رسیدیم خواستیم نزد منصور دوانقی برویم حضرت به من فرمودند:‌ ای صفوان مركب را نگه‌دار كه این قبر جدم علی- علیه السلام- است. من مركب را نگاه داشتم. سپس حضرت: از مركب پایین آمد و غسل كرد و پیراهنش را عوض كرد و بعد به من گفت: تو هم مثل من این كار را انجام بده... [15].

11. عن جابر الجعفی قال: قال ابو جعفر- علیه السلام- مضی ابی علی بن الحسین الی قبر امیرالمؤمنین- علیه السلام- فوقف علیه ثم بكی و قال: السلام علیك یا امین الله فی ارضه....

جابر جعفی می‌گوید: امام باقر- علیه السلام- فرمودند: پدرم علی بن حسین- علیه السلام- كنار قبر امیر مؤمنان رفت و كنار قبر ایستاد و گریه كرد و فرمود:‌سلام بر تو ای امین خدا بر روی زمین... [16].

12. عن جعفر بن محمد عن ابیه: ان الحسین بن علی- علیه السلام- كان یزور قبر الحسن بن علی- علیه الشلام- كل عشیة جمعة
ترجمه: جعفر بن محمد از پدرش-علیه السلام- نقل می‌كند: امام حسین- علیه السلام- قبر برادرش امام حسن مجتبی- علیه السلام- را هر شب جمعه زیارت می‌كرد. [17]

13. عن عمرو بن ابی المقدام عن ابیه، قال: مررت علی ابن جعفر- علیه السلام- بالبقیع فمررنا بقبر رجل من اهل الكوفة من الشیعه، قال: فوقف علیه ثم قال: اللهم ارحم غربته و.... ثم قرأنا انّا انزلناه سبع مرات.
عمربن ابی مقدام از پدرش نقل می‌كند كه:‌ همراه ابی جعفر- علیه السلام- از بقیع گذشتیم پس از كنار قبر مردی شیعه كه اهل كوفه بود گذشتیم. ابو جعفر- علیه السلام- بر قبر او ایستاد و فرمود: خدایا به غربتش رحم كن و سپس سوره انا انزلناه را هفت بار خواند.[18]

14. عن محمد بن مسعود قال: رایت ابا عبدالله- علیه السلام- انتهی الی قبر النبّی- صل الله علیه و آله و سلّم- فوضع یده علیه و قال اسال الله الذی ....

محمد بن مسعود می‌گوید: امام صادق- علیه السلام- را دیدم كه نزد قبر پیامبر- صل الله علیه و آله و سلّم- رفت و دستش را روی قبر گذاشت و فرمود: از خدا می‌خواهم كه ... .[19]

***زیارت در روایات
زیارت و توسل از جمله موضوعاتی است كه در قرآن كریم و به ویژه در روایات اسلامی مورد تأكید و تأیید قرار گرفته است در این باره روایات فراوانی از منابع شیعه وارد شده است كه به برخی از آنها اشاره می‌شود:

1. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : ان زیارة قبر رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ و زیارة قبور الشهداء و زیارة قبر الحسین... ـ وسائل الشیعه، ج10، ص255.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: بدرستی كه زیارت قبر پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ و قبور شهداء و قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ مساوی با انجام یك حج همراه رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ است.

2. قال الامام الحسین ـ علیه السّلام ـ لرسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : یا ابتاه ما لمن زارك؟ فقال رسول الله... ـ وسائل، ج10، ص256.

امام حسین ـ علیه السّلام ـ به پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: ای پدر پاداش كسی كه تو را زیارت كند چیست؟ پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود: كسی كه مرا در حیات یا مماتم زیارت كند یا پدر تو علی ـ علیه السّلام ـ را زیارت كند یا برادرت حسن را زیارت كند یا تو را زیارت كند بر من لازم است كه روز قیامت او را زیارت كنم و او را از گناهانش رها سازم.

3. عن زید الشحام قال: ‌قلت لابی عبدالله ـ علیه السّلام ـ : ما لمن زار احداً منكم؟ قال كمن زار رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ وسائل، ج10، ص257.

زید شحام می‌گوید به امام صادق ـ علیه السّلام ـ گفتم: پاداش كسی كه یكی از شما اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ را زیارت كند چیست؟ فرمود: مانند این است كه رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ را زیارت كرده است.

4. قال الحرّانی: قلت لابی عبدالله ـ علیه السّلام ـ : ما لمن زار الحسین ـ علیه السّلام ـ قال: من اتاه و زاره... ـ وسائل، ج10، ص258.
حرّانی می‌گوید به امام صادق ـ علیه السّلام ـ گفتم: پاداش كسی كه امام حسین ـ علیه السّلام ـ را زیارت كند چیست؟ حضرت فرمودند: كسی كه امام حسین ـ علیه السّلام ـ را زیارت كند و دو ركعت نماز در آنجا بخواند یك حج قبول شده برایش نوشته می‌شود. و اگر چهار ركعت نماز در آنجا بخواند یك حج و یك عمره برایش نوشته می‌شود. راوی می‌گوید، گفتم: فدایت شوم آیا هر كسی هر امام واجب الاطاعه‌ای را زیارت كند این پاداش را دارد. حضرت فرمود: آری هر كسی امام واجب الاطاعه را زیارت كند،‌این پاداش را دارد.

5. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : من زارنا بعد مماتنا فكأنّما زارنا فی حیاتنا ـ وسائل، ج10، ص260.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: كسی كه ما اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ را بعد از درگذشت‌مان زیارت كند مثل این است كه ما را در حیاتمان زیارت كرده است.

6. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : من زارنی فی حیاتی و بعد موتی كان فی جواری یوم القیامة ـ وسائل، ج10، ص262.

پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: كسی كه مرا در حیات و بعد از مرگم زیارت كند در روز قیامت در جوار و همسایگی من خواهد بود.

7. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : من زار علیّاً بعد وفاته فله الجنّة... ـ وسائل، ج10، ص296.
پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: كسی كه علی ـ علیه السّلام ـ را بعد از وفاتش زیارت كند، بهشت برای او خواهد بود.

8. عن ابی الحسن الرضا ـ علیه السّلام ـ قال: سالته عن فاطمة بنت موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ ... ـ ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص209.
راوی می‌گوید از امام رضا ـ علیه السّلام ـ پرسیدم كسی كه فاطمه دختر امام كاظم ـ علیه السّلام ـ را زیارت نماید چه ثوابی دارد؟ حضرت فرمودند: كسی كه او را زیارت كند، بهشت از آن اوست.

9. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ زوروه یعنی قبر الحسین ـ علیه السّلام ـ ولا تجفوه فانه... ـ ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص205.
امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: زیارت كنید او را ـ یعنی قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ را و به او جفا نكنید. زیرا همانا او سرور شهدا و جوانان بهشت است.

10. عن حذیفة بن منصور قال: قال ابو عبدالله ـ علیه السّلام ـ كم حَجَجتَ قُلتُ: تسع عشرة قال... ـ ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص197.

حذیفة بن منصور می‌گوید: امام صادق ـ علیه السّلام ـ از من پرسیدند: چند بار حج رفته‌ای؟ عرض كردم: نوزده بار. فرمود: بدان كه اگر بیست و یك بار به حج بروی مانند كسی خواهی بود كه یك بار امام حسین ـ علیه السّلام ـ را زیارت نموده است.

11. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ زور الحسین و لو كل سنةٍ فانّ كلّ من اتاه عارفاً بحقّه غیر جاهدِ لم یكن... ـ بحارالانوار، ج98، ص2.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: امام حسین را زیارت كنید هر چند كه سالی یك بار باشد، زیرا هر كس عارف به حق او باشد و زیارتش كند پاداشی جز بهشت ندارد و از رزق واسعی بهره‌مند می‌شود و خداوند گشایشی در كار او ایجاد می‌كند.

12. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : وكَّلَ الله بقبر الحسین ـ علیه السّلام ـ اربعة آلاف ملكاً شعثاً عنبراً یبكونَهُ... ـ كامل الزیارات، ص349، باب 77، ح1.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: خداوند چهار هزار فرشته ژولیده مویِ غبار غم گرفته را موكل قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ كرد كه تا روز قیامت برای او گریه می‌كنند. پس كسی كه عارف به حق آن حضرت باشد و زیارتش كند، آن ملائكه وی را همراهی می‌كنند تا به مأمن و خانه امن برسانند، اگر مریض شود صبح هنگام و شبانگاهان عیادتش می‌كنند و اگر بمیرد تشیع جنازه‌اش می‌كنند و تا روز قیامت برای او استغفار می‌كنند.

13. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : یا بشیر من زار قبر الحسین بن علی صلوات الله علیه عارفاً بحقه كان كمن زار الله فی عرشه ـ بحارالانوار، ج98، ص77.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: ای بشیر، كسی كه قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ را همراه با معرفت زیارت می‌كند، همانند كسی است كه خداوند را در عرش زیارت كرده است.

14. قال ابی الحسن الرضا ـ علیه السّلام ـ : انّ لكل امامٍ عهداً فی عنق اولیائه و شیعته و انّ من تمام... ـ كافی، ج4، ص567.

امام علی بن موسی الرضا ـ علیه السّلام ـ فرمودند: بر گردن شیعیان هر امامی عهد و پیمانی است كه كمال وفای به آن عهد، زیارت قبور آن ذوات نورانی ـ علیهم السّلام ـ است. پس كسی كه آنها را از روی رغبت و علاقه زیارت كند و به آنچه آن ذوات نورانی به آن رغبت دارند تصدیق كند در روز قیامت شفیعان او خواهند بود.

15. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : مَن اَتی مكةّ حاجاً و لمَم یَزُرنی الی المدینة جَفَوْتُهُ یومَ القیامة... ـ بحارالانوار، ج97، ص140، ح5.

پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: كسی كه برای انجام حج به مكه بیاید و مرا در مدینه زیارت نكند در روز قیامت به او جفا می‌كنم و كسی كه مرا زیارت كند شفاعتم برای او واجب می‌شود و كسی كه شفاعتم برای او واجب شود، بهشت بر او واجب می‌شود.

16. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : مَن زار قبری بعد موتی كان كَمَن هاجَرَ الیَّ فی حیاتی فان لم... ـ بحارالانوار، ج97، ص143، ح29.

پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: كسی كه بعد از وفاتم مرا زیارت كند مثل این است كه در حیاتم به سوی من هجرت كرده است. پس اگر نتوانستید به زیارت من بیایید بر من سلام بفرستید كه آن به من خواهد رسید.

17. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : لو انّ احدكم حجّ دهرة ثم لم یَزُر الحسین بن علی ـ علیه السّلام ـ لكان تاركاً... ـ تهذیب الاحكام، ج6، ص42.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: اگر كسی تمام عمرش را حج گذارد ولی امام حسین ـ علیه السّلام ـ را زیارت نكند، حقی از حقوق رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ را ترك كرده است به خاطر اینكه حق امام حسین فریضه از جانب خداوند است كه بر هر مسلمانی واجب است.

18. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : حقٌ علی الغنیِّ اَنْ یأتیَ قبر الحسین بن علی ـ علیه السّلام ـ فی السنة مرَشِ... ـ تهذیب الاحكام، ج6، ص42.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: بر غنی و توانگر است كه سالی دوبار و بر فقیر است كه سالی یك بار به زیارت امام حسین ـ علیه السّلام ـ برود.

19. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : یا علی... مَن زار قبوركم عَدَلَ ذلك ثواب سبعین حجّةَ بعد... ـ بحارالانوار، ج97، ص121.
پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: ای علی كسی كه قبور شما را زیارت كند ثواب هفتاد حج بعد از حج واجب برابر آن است و از گناهانش خارج می‌شود تا اینكه از زیارتتان برگردد و مانند روزی كه به دنیا آمده است می‌شود.

20. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ مَن زار الحسین لیلةَ النصف من شعبان و لیلةَ الفطر و لیلةَ عرفةٍ... ـ وافی، ج14، ص1475.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: كسی كه قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ را شب نیمه شعبان و شب عید فطر و شب عرفه در یك سال زیارت كند، خداند برای او هزار حج قبول شده و هزار عمره‌ی قبول شده می‌نویسد و هزار حاجت از حوائج دنیا و آخرت برای او برآورده می‌كند.

21. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : انَّ الحسین قُتِل مكروباً و حقیق علی الله اَن لاتیه مكروب الاّ... ـ بحارالانوا، ج98، ص45، ح3.
امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: امام حسین ـ علیه السّلام ـ با سختی و رنج به شهادت رسید و شایسته است كه هیچ رنجور و غمگینی به سوی او نرود مگر اینكه خداوند او را شادمان برگرداند.
22. قال الباقر ـ علیه السّلام ـ : مُرُوا شیعتَنا بزیارة قبر الحسین فانَّ ایتانَه یزیدُ فی الرزق و... ـ بحارالانوار، ج98، ص48.

امام باقر ـ علیه السّلام ـ فرمود: توصیه و امر كنید شیعیان ما را كه به زیارت قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ حركت كنند زیرا زیارت حسین مایه‌ی زیادتی در رزق و عمر طولانی و رفع سوء و بدی خواهد بود. بلكه به زیارت حسین، رفتن به هر مؤمنی كه به امامت او معترف است یك فریضه است.

23. قال الباقر ـ علیه السّلام ـ : انّ اُمِرَ الناس اَن یاتوا هذه الاحجار فیملوفوا بها ثم یاتونا فَیَخْبرونا... ـ كافی، ج4، ص549.

امام باقر ـ علیه السّلام ـ فرمودند: اگر مردم به حج و زیارت بیت الله و طواف آن مأمور شدند برای آن است كه این زیارت و حج مقدمه‌ای باشد تا نزد ما اهل‌بیت ـ علیهم السّلام ـ بیایند و دوستی و ولایت خود را اظهار كنند و كمك و نصرت خود را برای تحقق اهداف امامت عرضه بدارند.

24. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : مَن زار الحسین، مُحتَسباً لااَثیراً ولا بَطَراً ولا ریاءً و... ـ كامل الزیارات، ص273.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: كسی كه امام حسین ـ علیه السّلام ـ را خالصانه و بدون شائبه زیارت كند و از انگیزه‌ها تعدی و طغیان یا ریا و سمعه مبرا باشد همه‌ی گناهان او شسته می‌شود چنان كه لباس به وسیله‌ی آب شستشو شده و پاك می‌شود.

25. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : زیارة قبر الحسین ـ علیه السّلام ـ تَعدلُ عشرینَ حجّةَ و افضل من.... ـ وافی، ج14، ص1460.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: زیارت قبر امام حسین ـ علیه السّلام ـ معادل بیست حج و برتر از بیست عمره و حج است.

26. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : مَن اَتی قبر الحسین صلوات الله علیه عارفاً بحقّه كتب.... ـ وافی، ج14، ص1462.

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمودند: كسی كه به زیارت قبر حسین ـ علیه السّلام ـ برود در حالی كه به حق او معرفت داشته باشد، خداوند، اجر آزادی هزار بنده را به او عطا می‌كند و او همانند كسی است كه گویی هزار بار آماده و پا در ركاب در راه خدا جهاد می‌كند.

27. قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : ... یا طوسی مَن زار قبر ابی عبدالله الحسین بن علی و هو یعلم انّه... ـ تهذیب الاحكام، ج6، ص108.

ای شخص طوسی! كسی كه قبر حسین ـ علیه السّلام ـ را زیارت كند در حالی كه می‌داند او امامی است از جانب خداوند عزوجل و اطاعت او واجب است بر بندگان، خداوند گناهان گذشته و آینده‌اش را می‌آمرزد و شفاعت او را در مورد پنجاه انسان گناهكار می‌پذیرد و هر حاجتی كه در نزد قبر او از خداوند خواسته شود، ‌اجابت می‌گردد.

28. قال رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ : من جائنی زائراً لاتحمله الاّ زیارتی كان حقاً علیَّ ان اكونَ... ـ الغدیر، ج5، ص97.

پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: هر كسی به زیارت من بیاید و انگیزه‌ای جز زیارتم نداشته باشد بر من لازم است كه در روز قیامت شفیع او باشم.

بنابراین زیارت در سخنان پیشوایان معصوم _ علیه السلام _ مورد تاكید و سفارش قرار گرفته است و بر اهمیت و ارزش آن سفارش كرده اند.




-------------------------------------------------------
[1] . صحیح مسلم، ج3، باب ما یقال عند الدخول القبور، ص63.
[2] . همان، ص11.
[3] . صحیح مسلم، ج3، باب «استئذان النبی ربه عزوجل فی زیارة قبر امه» ص65، صحیح ابن ماجه، ج1، ص114، نكته اینكه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ از خدا اجازه گرفته است كه قبر مادر خود را زیارت كند این است كه به عقیده راویان حدیث، مادر پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ «مشرك» بوده است. بطور مسلم مادر پیامبر بسان پدر و اجداد و نیاكان او همگی اهل توحید بوده و بر آئین حنیف بودند از این جهت تمام قسمت‌های این حدیث با موازین علمی سازگار نیست. سنن ابی داود، ج2، كتاب الجنائز، ص195، طبع مصر، با تعلیقات شیخ احمد سعد از علماء ازهر. صحیح مسلم، ج4، كتاب الجنائز، باب زیارة قبر المشرك، ص74.
[4] . همان.
[5] . سنن نسائی، ج3، ص76 و صحیح مسلم، ج3، باب «ما یقال عند دخول القبور» ص64.
[6] . سنن نسائی، ج4، ص76 ـ 77.
[7] . همان.
[8] . همان.
[9] . همان.
[10] . مستدرك حاكم، ج1، ص377 وفاء الوفاء، ج2، ص112.
[11] . قنع یقنَع قنعاً و قناعة: خرسند گردید به قسمت خود. كفاف بر وزن سحاب: اندازه روزگذار از روزی و قوُت كه مستغنی گرداند و از خواست باز دارد. (منتهی الأرب).
[12] . طبرانی در مجمع الزوائد (9/299) و جاحظ در البیان و التبیین (3/99) به عبارتی نزدیك به آنچه ذكر شد. (به نقل از الغدیر، 5/171).
[13] . وسائل الشیعه، ج 10، ص 281، حر عاملی، چاپ پنجم انتشارات، احیاء تراث عربی، بیروت
[14] . همان ص 267.
[15] . همان ص 205.
[16] . همان ص 306.
[17] . همان ص 317.
[18] . همان ص 462.
[19] . همان ص 269

 



نسخه چاپیارسال به دوستان

نظر شما: